Polska anarchia

Czy warcholstwo i skłonność do anarchii to część polskiego charakteru
narodowego? W wydanym pośmiertnie zbiorze esejów Paweł Jasienica
polemizuje z tym stereotypem, podtrzymywanym między innymi przez
powieści Sienkiewicza. Analizując dzieje Rzeczpospolitej od XVI wieku i
przyczyny jej upadku, dowodzi, że „”Nieprawdą jest, że Polacy nie umieją
korzystać z wolności, prawdą jest natomiast, że wielu Polaków lubi
nadużywać władzy”. Jego zdaniem warstwą anarchizującą była manipulująca
szlachtą magnateria, niższe warstwy natomiast posiadały silnie
rozwinięty instynkt państwowy. Wiele miejsca poświęca kontrreformacji,
uznając ją za jedną z głównych destrukcyjnych sił, obok egoizmu,
prywaty, żądzy władzy i przywilejów.

Ta znakomicie napisana,
pełna pasji książka to imponujący erudycją obraz ostatnich dwóch wieków
Rzeczpospolitej i przyczynek do wciąż aktualnej dyskusji o polskim
charakterze narodowym.