Luźne papiery

Niniejszy 27. tom (SKS 27) pod wieloma względami różni się od poprzednio opublikowanych tomów „Dzienników” Sørena Kierkegaarda (1813–1855). Wcześniejsze notatki znajdowały się w zeszytach opatrzonych skrótem „NB”. Pojawiały się jako następujące po sobie zapiski samego autora. Tom 27. został skompletowany przez wydawców i komentatorów duńskich. Całość zatytułowano „Luźne papiery” (Søren Kierkegaard, „Løse Papirer, Søren Kierkegaards Skrifter”, Bind 27, Gads Forlag, København 2011). Tytuł pochodził jednak od autora rękopisów, czyli Sørena Kierkegaarda. Redaktorzy tomu 27. nie trzymali się ściśle chronologii, czyli porządku, w jakim te zapiski na luźnych kartkach rzeczywiście powstawały. Pogrupowali je tematycznie, nadając im osobne nagłówki (tytuły rozdziałów). Mimo to, przynajmniej do pewnego stopnia, zachowali chronologię, gromadząc je w trzech częściach jako „Luźne papiery 1830–1843”, „Luźne papiery 1843–1852” i „Luźne papiery 1852–1855”. Część pierwsza to w dużej mierze notatki z lat studiów 1830–1840 Kierkegaarda. Streszczenia czytanych lektur, cytaty z tekstów greckich i łacińskich, niemieckich, notatki z dzieł filozoficznych, teologicznych i literackich. Były to podręczne materiały, które Duńczyk wykorzysta w późniejszej twórczości. Spontanicznie skreślał je od czasu do czasu, jakby obok codziennych notatek spisywanych w zeszytach (fragment „Wprowadzenia” Antoniego Szweda).

Trzy dni po śmierci Kierkegaarda, która nastąpiła 11 listopada 1855 roku, urzędowa komisja, w której znalazł się jego kuzyn Henryk Lund (1825–1889), dokonała zabezpieczenia materiałów, znajdujących się w mieszkaniu filozofa. Na przełomie grudnia 1855 i stycznia 1856 Lund zajął się katalogowaniem rękopisów. Te zaś znajdowały się w różnych miejscach: część leżała na biurku, część w szufladach, inne w szafie, jeszcze inne pozostawały zwinięte w rulonach. Postanowił je wszystkie przejrzeć, skatalogować i ewentualnie opublikować (fragment „Wprowadzenia” Antoniego Szweda).

Skandynawia wniosła znaczący wkład w rozwój kulturalny ludzkości w wielu dziedzinach, choćby filozofii, teologii, literaturze i sztuce. Wydaje się jednak, że jej największym osiągnięciem w tym zakresie było pojawienie się myśliciela tej klasy, co Duńczyk – Søren Kierkegaard. W tym kontekście „Luźne Papiery” Kierkegaarda znakomicie podkreślają i tłumaczą ten skandynawski, północny kontekst. Ma to dodatkowo związek z faktem, niemal powszechnie znanym, iż genialna egzystencja filozofa stała się jego dziełem, co znalazło potwierdzenie w niestrudzonym nacisku na życie wewnętrzne. Właśnie ono przepełnia różne notatki i zapiski, które dziś możemy przyswajać dzięki ich wiernemu przekładowi. Nieustannie przeplatały się w nich motywy Biblii, Chrystusa jako Wzoru, św. Pawła i jego naśladowania drogi Chrystusa, relacji pomiędzy protestantyzmem a katolicyzmem, uwagi na temat Grundtviga, Heiberga, „Fausta” Goethego, „Don Juana”, „Żyda Wiecznego Tułacza” itp. W istocie, cały dorobek literacki Kierkegaarda można uznać za konsekwentny rozwój prostych i pierwotnych intuicji, które znajdują się w „Papierach”. Chcąc zatem zinterpretować twórczość Filozofa z Kopenhagi, powinniśmy zdecydowanie wniknąć w świat jego umysłu i wcale niełatwych, jakże często samotnych, wyborów (Z recenzji Jacka Aleksandra Prokopskiego).