Idealizm a pragmatyzm współczesnego miasta

Celem tego opracowania jest zaprezentowanie wybranych nurtów filozoficznych,
które miały lub mają wpływ na kształtowanie się miast. Autorka poszukuje
związku pomiędzy koncepcją zastosowania idealizmu i pragmatyzmu we współczesnych
miastach, które są także lokalnymi rynkami nieruchomości. Opierając
się na założeniach tych dwóch wspomnianych nurtów, dokonano egzemplifikacji
zastosowań idei innowacyjnych miast we współczesnym świecie. Wnioski wypływające
z rozważań wskazują na wielowymiarową specyfikę miast, których rozwój
jest determinowany nie tylko idealizmem i pragmatyzmem, ale również nowymi
trendami i postępującym rozwojem nowoczesnych technologii. W drugiej
części opracowania dokonano prezentacji zawartości pozostałych rozdziałów.
Słowa kluczowe: idealizm, pragmatyzm, filozofia, miasto
Idealizm i pragmatyzm to słowa wieloznaczne, inaczej rozumiane w nauce,
a inaczej w życiu codziennym. Najogólniej rzecz ujmując, w filozofii idealizm
to pogląd, zgodnie z którym to, co obserwujemy swoimi zmysłami nie obejmuje
całości. Więcej – idealizm uznaje ducha za czynnik pierwotny w stosunku
do materii. Pozostaje więc w sprzeczności do materializmu. Idealizm na co
dzień to oddanie się wzniosłym, a często nierealnym, niemożliwym do urzeczywistnienia
ideałom. Stąd też jeśli słyszymy o kimś, że jest idealistą, to mamy
wrażenie, że „buja on w obłokach”. Przeciwieństwem takiego idealizmu jest
pragmatyzm, rozumiany jasko twarde trzymanie się realiów w ocenie stanu
faktycznego zjawisk, struktur, procedur czy – szerzej rzecz ujmując – rzeczywistości.
Co więcej, pragmatyk to ktoś, kto na podstawie takiej oceny rzeczywistości
podejmuje działania, które gwarantują skuteczność, czyli osiągnięcie
zaplanowanych rezultatów: tak, jak to czyni m.in. Profesor Marek Bryx. Jest
jednak pragmatyzm także nurtem filozoficznym, który uzależnia prawdziwość
twierdzeń od ich praktycznych skutków. Podkreśla także rolę praktyki
i doświadczenia w poszukiwaniu prawdy.
Zarówno filozoficzne, jak i codzienne podejście do tych pojęć objawiają
się na rynku nieruchomości i w poglądach towarzyszących jego rozwojowi.
Poszukując związku pomiędzy koncepcją zastosowania idealizmu i pragmatyzmu
we współczesnych miastach, które są także lokalnymi rynkami nieruchomości,
należy przytoczyć istotne w tym obszarze idee charakteryzujące te
dwa nurty filozoficzne.
Idealizm odnosi się do bytu i poznania, zakładając przy tym pierwotność
ducha, idei, świadomości i rozumu oraz wtórność materii, przeciwstawiając
się przy tym materializmowi. W myśl nurtu idealistycznego rozważano, czy
wszelki byt (czyli materia – np. człowiek, droga, mieszkanie) istnieje niezależnie
od ludzkich przeżyć fizycznych, czy też jest z nimi tak związany, że bez
nich nie istnieje. Pojawiało się m.in. pytanie o to, czy społeczeństwo istnieje
dlatego, że ludzie myślą, że istnieje, czy też jego byt jest niezależny od tego, co
ludzie o nim myślą1. Analogicznie można byłoby postawić pytanie, czy jednostka
osadnicza, jaką jest wymarłe miasto (np. Bodie w USA, Hashima Island
w Japonii, Craco we Włoszech, Mandu w Indiach, Plymouth w Montserrat,
Kijōng-dong w Korei Północnej czy Prypeć w Ukrainie) istnieje dlatego, że jej
mieszkańcy tak myślą, czy istnieje niezależnie od tego, co (byli) mieszkańcy
o niej sądzą.