Instytut Badania Współczesnych Problemów Kapitalizmu (1975-1985). Z dziejów analizy marksizmu-leninizmu w PRL

Czy warto brać na warsztat naukowy instytucję efemeryczną, o wątpliwym dorobku naukowym? A takąż instytucją był przecież Instytut Badania Współczesnych Problemów Kapitalizmu, funkcjonujący w latach 1975-1985. Lektura recenzowanej pracy przekonuje, że jednak warto, a nawet trzeba. Choćby dlatego, by w czasowej perspektywy przyjrzeć się tworowi, który wspierając „legitymizację ideologiczną ówcześnie rządzących (i nie tylko ideologiczną – jak się okaże na kartach tej monografii)”, służył, jak ujęto rzecz we wstępie, „zinternalizowaniu narzuconego przez komunistów spektrum symbolicznego”. Z innej jeszcze perspektywy Autorów interesowało „instrumentalne posługiwanie się określonym systemem aksjologicznym, tzn. marksizmem, jako swoistą ideologią edukacyjną”. Podkreślmy, że założenia badawcze zostały w sposób satysfakcjonujący zrealizowane. (…)

Monografia opiera się na solidnej bazie źródłowej. Jej zasadniczy zrąb znajduje się w Archiwum Akt Nowych, gdzie zachowały się materiały odnoszące się do organizacji samej instytucji oraz z znacznie mniejszym stopniu do prowadzonych tam prac. Podstawowy zespół archiwaliów uzupełnia dokumentacja, przechowywana w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej. Autorzy sięgnęli ponadto do źródeł drukowanych, jak również, choć w niewielkim stopniu, do prasy i wspomnień. Solidnie i kompetentnie zestawiona została wykorzystana w pracy literatura przedmiotu (z recenzji prof. dr. hab. Włodzimierza Sulei).