Podmiotowość ujęzykowiona w tekstach historii mówionej

Celem monografii uczynił Damian Gocół opisanie strategii ujawniania się podmiotowości w tekstach historii mówionej – czyli jak jednostka, opo­wiadając o swojej przeszłości, konstruuje obraz samej siebie. Autor sku­pia się zarówno na czynnikach językowych, jak i pozajęzykowych, które wpływają na sposób, w jaki rozmówcy opowiadają o sobie i o świecie, a także na środkach językowych służących wyrażaniu wiedzy o własnych doświadczeniach. […] Kluczowym dokonaniem Autora […] jest przesunię­cie akcentu z pamięci zbiorowej na indywidualne, językowe przejawy pod­miotowości. W przeciwieństwie do wielu wcześniejszych badaczy, Damian Gocół nie rekonstruuje wspólnotowych obrazów przeszłości, lecz analizu­je, jak jednostka za pomocą języka tworzy i interpretuje sens własnego ży­cia. To nowe, autorskie podejście stanowi cenny wkład w rozwój polskich badań nad pamięcią i narracją autobiograficzną.

dr Katarzyna Sujkowska,
prof. Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach

Autor […] z powodzeniem integruje perspektywy językoznawcze, psycho­logiczne i narratologiczne, tworząc w efekcie transdyscyplinarny model badawczy, łączący narzędzia etnolingwistyki, jak językowy obraz świata, punkt widzenia z teoriami narracyjnej tożsamości, dialogowego „ja” oraz psychologii narracyjnej. To rozwiązanie rzadkie i nowatorskie, pozwala­jące na pogłębiony opis podmiotowości w jej wymiarze językowym, emo­cjonalnym i kulturowym. […] Własna koncepcja „podmiotowości ujęzyko­wionej” jest najpełniejszym wyrazem oryginalności tej monografii. Autor przekonująco dowodzi, że podmiot nie jest jedynie psychologicznym „ja”, ale dynamicznym konstruktem językowym, który jest tworzony i negocjo­wany w akcie mówienia. Takie ujęcie rozszerza dotychczasowe rozumie­nie relacji między językiem a tożsamością i wnosi nową jakość do badań nad dyskursem autobiograficznym.

prof. dr hab. Waldemar Czachur,
Uniwersytet Warszawski