Wczorajsze dzisiaj „Myśli nieuczesanych” Stanisława Jerzego Leca

Niniejsza publikacja jest próbą uporządkowania wielowątkowego, rozproszonego zbioru 4711 aforyzmów Stanisława Jerzego Leca. Dzięki niej możemy dowiedzieć się, jakie prawdy uniwersalne na temat funkcjonowania człowieka, państwa, władzy i obyczajów pozostawił po sobie ten wybitny poeta i satyryk z socjologicznym zacięciem. Książka Zbigniewa Woźniaka stanowi syntetyczny komentarz do wynaturzeń życia zbiorowego w systemie totalitarnym. Dla pamiętających PRL opracowanie może być przyczynkiem refleksji nad „powtórką z historii” w wielu sferach życia w Rzeczpospolitej Polskiej, zaś dla pokoleń urodzonych po 1989 roku ¬– przewodnikiem po współczesnej im rzeczywistości społecznej, która pod wieloma względami przypomina tę, której pamiętać nie mogą.

Lec, tworząc w różnych okresach aktywności twórczej „Myśli nieuczesane”, nie budował przemyślanej strukturalnie i treściowo całości, po prostu obserwował, analizował i publikował kolejne setki i tysiące aforyzmów, stąd ich rozproszenie tematyczne i trudność w ustaleniu dat dziennych ich powstawania. Tym samym w sposób niezamierzony pozostawił wolne pole dla prób mierzenia się z porządkowaniem tematycznym olbrzymiej liczby aforyzmów. I tak pierwotna fascynacja twórczością Leca przerodziła się z czasem w wieloletnią pracę nad odczytaniem społecznego kontekstu aforyzmów zawartych w „Myślach nieuczesanych”.

Zbigniew Woźniak

Socjolog, profesor emeritus na UAM w Poznaniu. Autor 185 publikacji naukowych – w tym 22 monografii. Wieloletni konsultant instytucji rządowych i samorządowych zajmujących się polityką społeczną, a także funkcjonowaniem instytucji społeczeństwa obywatelskiego.