Zwrot ku Europie

W prezentowanej książce Christian Domnitz analizuje publicystykę polityczną w PRL, NRD i Czechosłowacji od podpisania Aktu końcowego KBWE w Helsinkach w 1975 roku do upadku komunizmu w 1989 roku. Porównując narracje europejskich partii komunistycznych oraz publicystyki
podziemnej, wyjaśnia znaczenie różnych koncepcji Europy. Ukazuje także ich przemiany, rywalizację między nimi oraz rolę poszczególnych publicystów. Podczas, gdy w oficjalnym dyskursie Europa była przede wszystkim areną „pokojowego współistnienia Wschodu i Zachodu”,
dysydenci i publicyści drugiego obiegu widzieli w niej gwarancję praw podstawowych.

Zimnowojenna wizja Europy, która obowiązywała w krajach położonych na Wschód od „żelaznej kurtyny” była odmienna od dzisiejszej. Niezaangażowani w pragmatykę jednoczenia zachodniej części kontynentu środkowoeuropejscy publicyści nadawali Europie wymiar utopijny. Widzieli w niej wyidealizowane przeciwieństwo socjalistycznej codzienności. Była dla nich modelowym przykładem demokracji, wolności i zaangażowania politycznego, a także gospodarki rynkowej i dobrobytu.

*********

A Turn Towards Europe: Transformations of the Public Sphere in Real Socialism 1975-1989

In the presented book Christian Domnitz analyses political journalism in the Polish People’s Republic, German Democratic Republic and Czechoslovakia from the signature of the CSCE Final Act in Helsinki in 1975 to the fall of communism in 1989. Comparing the narratives of European communist parties and the underground press, he explains the meaning of different conceptions of Europe. He also shows their transformations, rivalry between them and the role of individual journalists.

*********

Christian Domnitz (1975-2015) – studiował historię, politologię i ekonomię na Uniwersytecie Humboldtów w Berlinie oraz na Uniwersytecie Karola w Pradze. Przez wiele lat zajmował się debatami publicznymi w Europie Środkowo-Wschodniej. Pracował w Centrum Badań nad Historią Najnowszą w Poczdamie i w Federalnym Urzędzie ds. Akt Państwowej Służby Bezpieczeństwa byłej NRD. Stypendysta Niemieckiego Instytutu Historycznego w Warszawie oraz publicysta berlińskiego dziennika „Tagesspiegel”. Zmarł nagle w listopadzie 2015 roku.