«Vnizu– vlast’ t’my, a naverkhu – t’ma vlasti» Kul’turno-tsivilizatsionnyy obraz «Russkogo mira» v rossiyskom setevom mediadiskurse

Monografiya pod nazvaniyem «Vnizu– vlast’ t’my, a naverkhu – t’ma vlasti» Kul’turno-tsivilizatsionnyy obraz «Russkogo mira» v rossiyskom setevom mediadiskurse predstavlyayet soboy mezhdistsiplinarnoye issledovaniye ponyatiya «Russkiy mir» kak slozhnogo sotsiokul’turnogo, ideologicheskogo i politicheskogo fenomena, funktsioniruyushchego v rossiyskom internet-mediynom diskurse. Osoboye vnimaniye udeleno yego ideologicheskim i mifologicheskim izmereniyam kak kontseptual’nym polyusam yedinogo diskursivnogo kul’turno-tsivilizatsionnogo prostranstva. Dannaya problematika priobretayet osobuyu znachimost’ v kontekste vozrastayushchey roli rossiyskikh narrativov v global’nom geopoliticheskom i kul’turnom diskurse, a takzhe rezkogo usileniya ikh vliyaniya na formirovaniye identichnosti i sotsial’no-politicheskikh ustanovok v Rossii i v srede rossiyskoy diaspory po vsemu miru.
V ramkakh nastoyashchey monografii makrokontsept «Russkiy mir» predstavlen kak informatsionnyy fakt, ob”yedinyayushchiy tri aksiologicheskiye kontseptual’nyye funktsii – mifologemu, kul’turemu i ideologemu, – sootnosyashchiyesya s tremya real’nymi sotsial’nymi gruppami v predelakh rossiyskogo kul’turno-tsivilizatsionnogo prostranstva, oboznachayemymi sootvetstvenno kak «Russkiy mir I», «Russkiy mir II» i «Russkiy mir III».
Predlagayemaya struktura makrokontsepta «Russkiy mir» uchityvayet isklyuchitel’no formal’nuyu organizatsiyu dannoy kognitivnoy yedinitsy. Rech’ idet o trekh printsipial’no razlichnykh sotsiokul’turnykh obshchnostyakh, kazhdaya iz kotorykh obladayet sobstvennoy sistemoy tsennostey (sobstvennym tipom kontseptualizatsii mira), khotya nekotoryye iz etikh tsennostey mogut v toy ili inoy stepeni peresekat’sya, chto pozvolyayet ob”yedinit’ ikh v ramkakh yedinogo ponyatiya rossiyskoy sotsiokul’turnoy real’nosti (v obydennom smysle takzhe nazyvayemoy «Russkim mirom»).
V monografii proanalizirovany dva kraynikh komponenta dannogo fenomena: ideologicheskiy diskurs vlasti («Russkiy mir III») i mifologicheskiy diskurs tak nazyvayemogo glubinnogo naroda («Russkiy mir I»), predstavlennyye v rossiyskom internet-mediynom prostranstve. Promezhutochnyy i krayne neodnorodnyy komponent rossiyskoy sotsiokul’turnoy real’nosti – dyskurs intelligentsii («Russkiy mir II») – byl soznatel’no isklyuchen iz nastoyashchego analiza i yavlyayetsya predmetom otdel’noy monografii.

Monografia pt. Władza mroku na dole i mrok władzy na górze” (kulturowo-cywilizacyjny obraz „Russkiego miru” w internetowym dyskursie medialnym) stanowi interdyscyplinarne opracowanie pojęcia „Russkij
mir” jako złożonego fenomenu społeczno-kulturowego, ideologicznego i politycznego, funkcjonującego w rosyjskim internetowym dyskursie medialnym. Szczególna uwaga została poświęcona jego ideologicznym
oraz mitologicznym wymiarom jako biegunom konceptualnym jedynej dyskursywnej przestrzeni kulturowo-cywilizacyjnej. Zagadnienie to nabiera wyjątkowego znaczenia w kontekście rosnącej roli narratywów rosyjskich w globalnym dyskursie geopolitycznym i kulturowym, a także
gwałtownym zwiększeniem ich wpływu na kształtowanie tożsamości i postaw społeczno-politycznych w Rosji oraz w środowisku rosyjskiej diaspory na świecie.
W ramach niniejszej monografii przedstawiony został makrokoncept „Russkij mir” jako fakt informacyjny, łączący trzy aksjologiczne funkcje koncepcyjne – mitologem, kulturеm i ideologem – odnoszące się do
trzech rzeczywistych grup społecznych w obrębie rosyjskiej przestrzeni kulturowo-cywilizacyjnej, określanych odpowiednio jako: „Russkij mir I”, „Russkij mir II” i „Russkij mir III”.
Proponowana struktura makrokonceptu „Russkij mir” uwzględnia jedynie formalny układ tej jednostki kognitywnej. Można mówić o trzech zasadniczo różnych społeczno-kulturowych wspólnotach, z których każda posiada własny system wartości (własny typ konceptualizacji
świata), choć niektóre z tych wartości mogą w większym lub
mniejszym stopniu wzajemnie się pokrywać, co pozwala na połączenie ich wszystkich w jedynym pojęciu rosyjskiej przestrzeni społeczno-kulturowej (w sensie potocznym można ją również nazywać „Russkim mirem”).
W monografii przeanalizowano dwa skrajne komponenty tego fenomenu: ideologiczny dyskurs władzy („Russkiego miru III”) oraz mitologiczny dyskurs tzw. głębokiego ludu („Russkiego miru I”) zaprezentowane w rosyjskiej internetowej przestrzeni medialnej. Pośredni i bardzo zróżnicowany komponent rosyjskiej przestrzeni społeczno-kulturowej – dyskurs inteligencji („Russkiego miru II”) – został świadomie wyłączony z niniejszej analizy i stanowi przedmiot osobnej monografii.