Synostwo Boże, Łów mądrości, Szczyt kontemplacji

Książka Mikołaja Kuzańczyka (1401-1464) składa się z trzech, jak dotąd nieprzetłumaczonych, traktatów: „Synostwo Boże” (1445), „Łów mądrości” (1463) i „Szczyt kontemplacji” (1464), w tłumaczeniu Antoniego Śmista. Zestawienie tych trzech tekstów pozwala przedstawić najważniejsze problemy, które przenikały myśl Mikołaja Kuzańczyka, a także strategię prowadzonych przez niego rozważań, zorientowanych na poszukiwanie niepojętego Boga.
W traktacie „Synostwo Boże” autor ukazuje chrystologiczny wymiar swoich rozważań filozoficznych, w traktacie „Łów mądrości” przedstawia swój stosunek do tradycji filozoficznej, z kolei tekst „Szczyt kontemplacji” stanowi nowatorską próbę poszukiwań Boga jako „Posse ipsum”, czystej możliwości, której istnienie – zdaniem filozofa – powinno być oczywiste dla umysłu ludzkiego.

W tym krótkim wprowadzeniu nie staram się objąć myśli Kuzańczyka w całej jej złożoności, a tylko wskazać kilka moim zdaniem ważnych elementów, których zrozumienie powinno ułatwić lekturę „Synostwa Bożego”, „Łowu mądrości” i „Szczytu kontemplacji”, gdzie głównym problemem jest zagadnienie możliwości poznania nieskończonego Boga przez skończony, ludzki intelekt. Najważniejsze jest zaś zrozumienie tego, że Kuzańczyk konsekwentnie poszukuje Boga jako „primum cognitum”, absolutnego przedzałożenia, które można i należy na różne sposoby odsłaniać. Prawda o Bogu została objawiona w Piśmie i tradycji, ale Bóg – tak samo jak stale stwarza nasz świat, utrzymując go w istnieniu i powołując do istnienia coraz to nowe byty – tak też według Kuzańczyka stale oświeca nasze umysły w każdym bez wyjątku akcie poznawczym i umożliwia umysłom samo poznawanie, pozostając przy tym czymś tak oczywistym, że wręcz do poznania niemożliwym. Kuzańczyk zaś stale usiłuje odsłonić Boga jako pierwszą zasadę nie tylko istnienia i życia, ale też pojmowania, abyśmy w naszych umysłach jako „żywych zwierciadłach” sami potrafili dostrzec odbicie wiecznego światła Boga.
(fragment Wstępu tłumacza)