INNOWACYJNOŚĆ PRZEDSIĘBIORSTW JAKO WYZWANIE ZARZĄDCZE

Problematyka innowacji i innowacyjności oraz zarządzania przedsiębiorstwem stanowi nieustannie przedmiot szerokich dyskusji. Wynika to przede wszystkim ze znaczenia tych kategorii, a także z niejednoznacznego definiowania zjawisk z nimi związanych. Sukces współczesnych przedsiębiorstw zależy od zdolności tworzenia i wdrażania innowacji, które rozumie się jako celowo dokonywane zmiany, polegające na zastępowaniu dotychczasowych stanów innymi, skłaniającymi się w kierunku rozwoju i postępu. Innowacje są siłą napędową przedsiębiorstw i gospodarki, sukcesu w krótkim, jak i w długim okresie. Podkreśla się, że wzrost przedsiębiorstwa jest tym szybszy, im więcej wprowadza się innowacji. Innowacje są reakcją na coraz większą konkurencję na rynku. Stosują je zarówno przedsiębiorstwa ustabilizowane, dobrze funkcjonujące, jak i nowe, przedsiębiorcze, wchodzące na rynki zbytu. Rozwój technologii zmusza przedsiębiorstwa do ciągłych zmian, a nawet do wypracowania systematycznej polityki zmian, w której działalność innowacyjna staje się podstawowym celem, a zarazem funkcją przedsiębiorstwa. Wymagający rynek żąda dóbr i usług o coraz wyższych wartościach użytkowych, większej niezawodności i funkcjonalności. Globalna konkurencja, zwłaszcza w zakresie jakości wyrobu i obsługi konsumenta, wymusza racjonalizację produkcji i handlu, rezygnację z nastawienia na zysk i przyjęcie orientacji na rynek (tzw. przedsiębiorczość rynkowa). Funkcjonowanie i rozwój przedsiębiorstwa wymaga zatem rozpoznania zachodzących na rynku zmian i reagowania na nie przede wszystkim poprzez nowe produkty i technologie. Wrażliwość na wyzwania rynku i gotowość do wprowadzenia zmian dostosowawczych to rozwijanie innowacyjności, która oznacza zdolność przedsiębiorstwa oraz jego skłonność do odchodzenia od rutynowych, sprawdzonych sposobów działania na rzecz tworzenia i wprowadzania nowości, poszukiwania nowych pomysłów i rozwiązań oraz ich wdrażania. Innowacje stały się szansą dla przedsiębiorstw, w tym także polskich, ponieważ dynamiczność zmian w gospodarce światowej zmusza przedsiębiorstwa do permanentnego doskonalenia sposobów funkcjonowania i produkowania. Istotną cechą gospodarki jest nieprzewidywalność w dłuższym horyzoncie czasowym, a globalna konkurencja (gospodarka bez granic) ma na to duży wpływ. Stąd rosnące znaczenie wiedzy, informacji i innowacji. Zmiany mogą stanowić jednocześnie zarówno źródło, jak i skutek innowacji. W gospodarce rynkowej, gdzie podstawowym zjawiskiem ekonomicznym jest konkurencja, przedsiębiorstwa muszą intensywnie tworzyć i rozwijać własny potencjał wytwórczy, aby działać efektywnie oraz skutecznie. Te wymagania elastyczności w zakresie rozwoju i dostosowania do wymagań otoczenia powodują konieczność wprowadzania innowacji w różnych obszarach funkcjonowania organizacji oraz zarządzania. Chodzi tu zarówno o innowacje techniczne i technologiczne, społeczne i organizacyjne, a także o innowacje w zarządzaniu, pozwalające na szybkie reagowanie i dostosowanie możliwości przedsiębiorstwa do wyzwań, jakie stawia otoczenie.