Kompleksowa rehabilitacja pacjentów leczonych endoprotezoplastyką stawową. Staw biodrowy

1. Ewolucja endoprotezoplastyki biodra 1
1.1. Endoprotezoplastyka stawu biodrowego – rys historyczny 1
1.1.1. Początki – od resekcji do pierwszych implantów 2
1.1.2. Rewolucja Charnleya 2
1.1.3. Nowe materiały i protezy bezcementowe 3
1.1.4. Nowe powierzchnie trące i indywidualizacja leczenia 4
1.1.5. Era inżynierii materiałowej, precyzji i personalizacji 4
1.2. Endoprotezoplastyka stawu biodrowego – materiały, technologie i narzędzia 5
1.2.1. Inżynieria materiałowa – fundament nowoczesnych implantów 5
1.2.2. Technologie cyfrowe i personalizacja 6
1.2.3. Robotyka w endoprotezoplastyce 8
1.2.4. Chirurgia nawigowana w rozszerzonej rzeczywistości 10
1.2.5. Zastosowanie sztucznej inteligencji 11
1.3. Wpływ innowacji na opiekę okołooperacyjną 13
1.3.1. Korzyści dla pacjenta 13
1.3.2. Korzyści dla systemu opieki zdrowotnej 14
1.4. Ewolucja dostępu operacyjnego 14
1.4.1. Klasyczne dostępy operacyjne 15
1.4.2. Rozwój technik małoinwazyjnych 16
1.4.3. Główne warianty dostępów małoinwazyjnych i miniinwazyjnych 16
1.5. Czas hospitalizacji wczoraj i dziś 20
1.5.1. Era maksymalnej ostrożności (3–4 tygodnie) 20
1.5.2. Era optymalizacji i wczesnej mobilizacji (7–10 dni) 21
1.5.3. Era protokołów kompleksowej opieki okołooperacyjnej i chirurgii jednego dnia (1–3 dni) 22
1.6. Znaczenie postępu dla rehabilitacji – zmiana paradygmatu 22
Piśmiennictwo 23

2. Kwalifikacja ortopedyczna do endoprotezoplastyki stawu biodrowego – wskazania i zasady postępowania 25
2.1. Definicja i cel zabiegu 25
2.2. Wskazania do endoprotezoplastyki stawu biodrowego 26
2.2.1. Wskazania bezwzględne 26
2.2.2. Wskazania względne 27
2.3. Kryteria kwalifikacji – podejście kompleksowe 28
2.4. Przeciwwskazania 29
2.5. Optymalny moment operacji 30
2.6. Znaczenie kwalifikacji do zabiegu endoprotezoplastyki dla rehabilitacji 30
Piśmiennictwo 31

3. Kompleksowe przygotowanie pacjenta do endoprotezoplastyki stawu biodrowego – optymalizacja stanu ogólnego 33
3.1. Internista i kardiolog 33
3.2. Pulmonolog 34
3.3. Endokrynolog 34
3.4. Neurolog 35
3.5. Dietetyk 35
3.6. Fizjoterapeuta 36
3.7. Psycholog 36
3.8. Zespół wielospecjalistyczny – filar nowoczesnej kwalifikacji 37
Piśmiennictwo 37

4. Aspekt zakażeń układu moczowego w kwalifikacji i przygotowaniu pacjenta 39
4.1. Znaczenie kliniczne zakażeń układu moczowego 39
4.2. Postępowanie przedoperacyjne 40
Piśmiennictwo 41

5. Współczesna koncepcja fizjoterapii pacjentów kwalifikowanych do endoprotezoplastyki stawu biodrowego 43
Piśmiennictwo 48

6. Etap przygotowawczy do endoprotezoplastyki stawu biodrowego 49
6.1. Kwalifikacja do fizjoterapii przedoperacyjnej 51
6.1.1. Ocena funkcjonalna 51
6.1.2. Ocena układu motorycznego 62
6.1.3. Ocena układu kostno-więzadłowego 67
6.1.4. Ocena potrzeb socjalno-bytowych 70
6.2. Kinezyterapia przygotowawcza 76
6.2.1. Terapia ułożeniowa 79
6.2.2. Nauka prawidłowego chodu o kulach 84
6.2.3. Ćwiczenia czynne w postępowaniu przedoperacyjnym 86
6.3. Metody wspomagające kinezyterapię 90
6.3.1. Terapia manualna 90
6.3.2. Kinesiotaping 93
6.3.3. Fizykoterapia 95
6.3.4. Terapia powięziowa i masaż funkcyjny mięśni 97
Piśmiennictwo 98

7. Dieta przygotowawcza i suplementacja przed endoprotezoplastyką stawu biodrowego 101
7.1. Rola żywienia i ocena ryzyka niedożywienia 101
7.2. Głowne cele interwencji żywieniowej 102
7.3. Filary diety przygotowawczej 103
7.3.1. Białko – budulec dla regeneracji 103
7.3.2. Węglowodany o niskim indeksie glikemicznym 103
7.3.3. Tłuszcze – wsparcie przeciwzapalne 104
7.3.4. Kluczowe witaminy i minerały 104
7.4. Suplementacja celowana oparta na dowodach 105
7.5. Protokół ERAS – przedoperacyjne ładowanie węglowodanami 106
7.6. Nowoczesne wsparcie farmakologiczne – agoniści receptora GLP-1 107
7.7. Strategia redukcji masy ciała – klucz do bezpieczeństwa 107
7.8. Znaczenie nawodnienia 108
Piśmiennictwo 109

8. Współczesne metody endoprotezoplastyki stawu biodrowego 111
8.1. Nowoczesny implant – inżynieria w służbie biologii 111
8.1.1. Typy mocowania i konstrukcji implantu 112
8.1.2. Artykulacja – serce endoprotezy 113
8.1.3. Znaczenie dla fizjoterapii 113
8.2. Precyzyjna technika operacyjna 114
8.2.1. Wpływ dostępu chirurgicznego na rehabilitację 114
8.2.2. Technologie wspierające precyzję zabiegu 117
8.3. Zintegrowana opieka okołooperacyjna 118
8.3.1. Endoprotezoplastyka w trybie jednodniowym 119
8.4. Wyzwania i przyszłość endoprotezoplastyki w trybie jednodniowym 123
8.5. Implikacje dla fizjoterapeutów – podsumowanie 123
Piśmiennictwo 124

9. Wczesna aktywacja ruchowa po wymianie stawu biodrowego 125
9.1. Fizjoterapia na sali pooperacyjnej 127
9.2. Fizjoterapia na oddziale ortopedycznym 128
9.3. Instruktaż domowy 130
Piśmiennictwo 131

10. Fizjoterapia w warunkach domowych (po opuszczeniu oddziału ortopedycznego) 133
Piśmiennictwo 135

11. Rehabilitacja ambulatoryjna 137
Piśmiennictwo 145

12. Powrót do aktywności rekreacyjnych, sportowych i seksualnych 147
Piśmiennictwo 150

13. Wizyta kontrolna po endoprotezoplastyce stawu biodrowego 151
13.1. Cel i znaczenie wizyty kontrolnej 151
13.2. Harmonogram wizyt i cele poszczególnych etapów 151
13.3. Filary kompleksowej oceny pacjenta 152
13.3.1. Wywiad i ocena subiektywna – skale kliniczne i kwestionariusze pacjenta 152
13.3.2. Badanie fizykalne i ocena funkcjonalna 154
13.3.3. Badania obrazowe i laboratoryjne 154
13.4. Modyfikacja i progresja planu rehabilitacji – powrót do pełnej aktywności 155
13.5. Nowe technologie w monitorowaniu pacjenta 157
13.6. Podsumowanie 157
Piśmiennictwo 158

14. Wnioski końcowe 159

Skorowidz 161