W publikacji autorzy odpowiadają na fundamentalne pytania: dlaczego niektóre zbrodnie pozostają niewykryte przez lata, jak dochodzi do błędów w postępowaniach oraz w jaki sposób współczesne metody pozwalają dziś je naprawić. Pokazują, że skuteczne powroty do dawnych śledztw wymagają przede wszystkim rzetelnej analizy, interdyscyplinarnej wiedzy i krytycznego spojrzenia na przeszłe decyzje procesowe. Autorzy w przystępny sposób omawiają:
nowoczesne metody wykrywcze, takie jak fenotypowanie DNA, genealogia genetyczna, analiza kryminalna, obrazowanie 3D czy wykorzystanie mediów społecznościowych,
metodykę analizy akt starych spraw,
prawne i procesowe uwarunkowania wznowień postępowań,
rolę zespołów typu „Archiwum X”, czyli specjalnych grup śledczych, zajmujących się nierozwiązanymi zbrodniami sprzed lat.
Integralną część książki stanowią szczegółowe studia przypadków, ukazujące zarówno spektakularne sukcesy, jak i porażki śledczych – bez uproszczeń i mitologizacji pracy operacyjnej. To publikacja dla tych, którzy chcą zrozumieć mechanizmy stojące za najtrudniejszymi sprawami kryminalnymi oraz realne możliwości dochodzenia do prawdy mimo upływu czasu.
Spis treści „Z ARCHIWUM X. Śledztwa w sprawach o zabójstwa, w których nie wykryto sprawcy”
Zawartość
Nr strony
Wstęp (Michał Gabriel -Węglowski, Paweł Waszkiewicz)
11
CZĘŚĆ I ZAGADNIENIA ANALITYCZNE
Rozdział 1 Nie ma zbrodni doskonałej (Michał Białęcki, Grzegorz Kulon)
19
Rozdział 2 Analiza sprawy – perspektywa prokuratorska (Michał Gabriel -Węglowski)
35
Rozdział 3 Błędy śledcze (Michał Gabriel -Węglowski)
67
Rozdział 4 Przedawnienie zbrodni zabójstwa (Michał Gabriel -Węglowski, Jacek Potulski)
79
Rozdział 5 Podstawowe problemy spraw z tzw. Archiwum X (Alfred Staszak)
87
Rozdział 6 Analiza spraw zabójstw, w których nie wykryto sprawcy – perspektywa naukowa
101
1. Wprowadzenie
101
2. Analiza spraw
103
2.1. Lektura akt sprawy
103
2.2. OSINT
103
2.3. Karty postaci
105
2.4. Linie czasu postaci
107
2.5. Powiązania pomiędzy postaciami
107
2.6. Analiza zebranego materiału dowodowego
108
2.7. Wizja lokalna (porównanie z mapami/zdjęciami z czasu zdarzenia)
109
2.8. Wersje kryminalistyczne
110
2.9. Rekomendacje
112
3. Uwagi końcowe
113
Rozdział 7 Analiza kryminalna jako narzędzie wspomagające działalność Policji (Krystian Wojciechowski)
115
1. Wprowadzenie
115
2. Podstawy prawne
116
3. Kim jest analityk kryminalny
117
4. Zadania analityka
118
5. Zakres zastosowania analizy kryminalnej
121
6. Struktura organizacyjna
122
CZĘŚĆ II ZAGADNIENIA SPECJALISTYCZNE
Rozdział 8 Zastosowanie badań antroposkopijnych w procesach wykrywczym i karnym (Krzysztof Berg, Dariusz Zajdel)
125
Rozdział 9 Wykorzystanie archiwów publicznych w kwerendach informacyjnych (Piotr Borysiuk)
143
Rozdział 10 Profilowanie geograficzne (Michał Górski)
149
1. Wprowadzenie
149
2. Podstawy teoretyczne
150
3. Kompletność oraz długość serii
153
4. Rys historyczny
154
5. Sukcesy, porażki i trafność profilowania
155
6. Sprawcy nieseryjni
156
7. Poszukiwanie ukrytych zwłok
156
Rozdział 11 Fenomen programu „997” na tle mediatyzacji zbrodni – zarys problemu (Krzysztof Grzegorzewski)
159
1. Wprowadzenie
159
2. Fenomen „Magazynu Kryminalnego 997” i jego znaczenie dla pracy śledczych
161
2.1. Kulisy powstania formatu
161
2.2. Kształt formalny i etapy tworzenia programu
162
3. Sprawy niewykryte a współczesne przekazy telewizyjne
165
Rozdział 12 Poszukiwania terenowe ukrytych zwłok (Jan Jagiełło, Agata Thannhäuser)
167
1. Wstęp
167
2. Etap analiz wstępnych
167
2.1. Analiza zdjęć lotniczych i satelitarnych
168
2.2. Dane z lotniczego skanowania laserowego (LiDAR)
170
3. Etap nieinwazyjnych badań terenowych (prospekcja archeologiczna i geofizyczna)
172
3.1. Prospekcja magnetyczna
173
3.2. Prospekcja georadarowa
174
4. Etap terenowych badań inwazyjnych
175
4.1. Odwierty
175
4.2. Wykopy sondażowe
176
4.3. Wykopy szerokopłaszczyznowe
177
Rozdział 13 Rola czynności operacyjnych w postępowaniu wykrywczym (Jacek Kudła)
183
Rozdział 14 Analiza psycholingwistyczna tekstu (Joanna Krupa)
189
1. Wprowadzenie
189
2. Badanie nad stylem indywidualnym i analiza autorstwa tekstu
190
3. Analiza psycholingwistyczna i weryfikacja wiarygodności tekstu
192
4. Listy w sprawie uprowadzenia i zabójstwa Krzysztofa Olewnika
194
Rozdział 15 Ujawnianie i zabezpieczanie śladów entomologicznych (Paweł Leśniewski)
197
1. Rodzaje śladów entomologicznych
197
2. Entomologiczny pakiet kryminalistyczny
208
3. Miejsca ujawniania śladów entomologicznych
209
4. Zabezpieczanie form stadialnych owadów
213
5. Zabezpieczanie dorosłych owadów
219
Rozdział 16 Wykorzystanie technologii obrazowania 3D w opiniowaniu medyczno-sądowym i analizach kryminalistycznych (Wojciech Tunikowski, Krzysztof Maksymowicz)
223
1. Wprowadzenie
223
2. Podstawy teoretyczne i zasady działania technologii obrazowania 3D
224
2.1. Podstawy teoretyczne
224
2.2. Zasady działania – procedura opracowania analizy i opinii
225
2.3. Analiza i opinia
229
2.4. Wykorzystanie sztucznej inteligencji
229
2.5. Ograniczenia i błąd pomiarowy
229
3. Zastosowanie w praktyce kryminalistycznej
231
3.1. Procedura formalna
231
4. Wartość dowodowa
234
5. Podsumowanie i praktyczne wskazówki
235
Rozdział 17 Zagadnienia profilowania psychologicznego sprawcy (Karolina Olszak -Häußler)
237
1. Rozwój historyczny
237
2. Charakterystyka profilowania, oczekiwania i potrzeby profilera
238
3. Ograniczenia procesu profilowania i jego wyników
240
4. Czy opinia profilera może być przydatna?
246
Rozdział 18 Wykładniki zagrożenia serią przestępstw zabójstw (seksualnych) z punktu widzenia psychologii sądowej (Beata Pastwa -Wojciechowska)
249
1. Wprowadzenie
249
2. Seryjni zabójcy seksualni
250
2.1. Psychopatia
251
2.2. Współwystępowanie innych zaburzeń
252
2.3. Doświadczone traumy w okresie dzieciństwa
253
2.4. Wzorzec zachowania seksualnego
254
3. Podsumowanie
257
Rozdział 19 Seksualność osób z zaburzeniami osobowości a popełnianie przestępstw seksualnych (Beata Pastwa -Wojciechowska)
259
1. Wprowadzenie
259
2. Zaburzenia osobowości
260
3. Współwystępowanie zaburzeń osobowości z innymi zaburzeniami
263
4. Seksualność człowieka
264
5. Zaburzenia seksualności osób z zaburzeniami osobowości
266
6. Poczytalność sprawcy a przestępstwa seksualne
270
7. Podsumowanie
271
Rozdział 20 Zagadnienia profilowania psychologicznego sprawcy – perspektywa druga (Justyna Poznańska -Łobocka)
273
1. Wstęp
273
2. Możliwości wykorzystania profilowania psychologicznego w sprawach zabójstw – charakterystyka procesu profilowania
275
3. Zakres ekspertyzy i wpływ profilowania na proces wykrywczy
278
4. Podsumowanie
280
Rozdział 21 Kryminalistyczne fenotypowanie DNA (Magdalena Spólnicka)
281
1. Wprowadzenie
281
2. Fenotypowanie DNA
282
3. Badania wieku w kryminalistyce
282
4. Przykłady światowe
283
4.1. USA – Parabon NanoLabs
283
4.2. Holandia – pierwsze użycie FDP i FDP w mieszaninie DNA w Europie
283
4.3. Australia – wizerunek na podstawie DNA w śledztwie sprzed 40 lat
284
4.4. Kanada – użycie fenotypowania DNA przez policję w Edmonton (2019–2022)
285
4.5. Podwójne zabójstwo we Wrocławiu (2015)
285
4.6. Identyfikacja historyczna Mikołaja Kopernika i Władysława Sikorskiego
286
5. Procedura laboratoryjna krok po kroku
286
6. Zastosowanie w śledztwach
287
7. Wyzwania prawne i etyczne
287
8. Wiarygodność metody fenotypowania
288
8.1. Obszary o wysokiej wiarygodności naukowej
288
8.2. Obszary o ograniczonej wiarygodności naukowej
289
9. Polskie projekty strategiczne – AEVITAS i NEXT
290
10. Ograniczenia i konieczność ostrożnej interpretacji
291
11. Kierunki rozwoju
291
Rozdział 22 Genealogia genetyczna w kryminalistyce (Marta Sobota)
293
1. Wprowadzenie
293
2. Definicja i metoda
293
3. Etapy i metodologia śledczej genealogii genetycznej
294
4. Wyzwania śledczej genealogii genetycznej
297
5. Podsumowanie
298
Rozdział 23 Wykorzystanie mediów społecznościowych w sprawach typu cold case (Paweł Waszkiewicz)
301
1. Wprowadzenie
301
2. OSINT i SOCMINT w pracy organów ścigania
302
3. Poszukiwanie informacji w mediach społecznościowych – metody i narzędzia
304
4. Wykorzystanie mediów społecznościowych w praktyce śledczej cold cases
306
5. Przykłady użycia SOCMINT
308
6. Ograniczenia, ryzyka i wyzwania związane z SOCMINT
310
6.1. Wiarygodność informacji i zacieranie śladów
310
6.2. Dostępność danych
311
7. Technicznoprawne aspekty zabezpieczania i autentyczności
312
8. Podsumowanie
313
Rozdział 24 Mechanizmy współpracy międzynarodowej oraz rola Eurojustu i Europolu w ustalaniu sprawców (Paweł Wąsik)
315
Rozdział 25 Podstawowe zagadnienia badań poligraficznych (Jerzy Wojciechowski)
323
1. Wprowadzenie
323
2. Podstawy prawne prowadzenia badań poligraficznych w sprawach karnych
324
3. Rodzaje testów i ich podstawy teoretyczne oraz skuteczność
325
3.1. Test pytań kontrolnych (CQT)
326
3.1.1. Budowa testu pytań kontrolnych
326
3.1.2. Podstawy teoretyczne CQT
328
3.1.3. Skuteczność CQT
329
3.1.4. CQT – krótkie podsumowanie
331
3.2. Test ukrywanych informacji (CIT)
331
3.2.1. Budowa CIT
331
3.2.2. Podstawy teoretyczne CIT
332
3.2.3. Skuteczność CIT, ograniczenia i mniej typowe przykłady zastosowania
333
4. Możliwość stosowania technik przeciwdziałania
335
5. Badania poligraficzne w sprawach tzw. Archiwum X
336
CZĘŚĆ III STUDIA PRZYPADKÓW
Rozdział 26 Mroczna tajemnica dziadka (Rafał Kaczyński)
341
Rozdział 27 Zabójstwo z pamiętnika (Robert Kącki)
351
Rozdział 28 Śmierć nad Wisłą (Małgorzata Komsta)
355
Rozdział 29 Zbrodnia bez kary? (Piotr Kosmaty)
361
Rozdział 30 Dwie twarze sprawcy (Arkadiusz Górniak)
369
Rozdział 31 W ostatniej minucie gry… (Jakub Januszkiewicz)
377
Rozdział 32 Ślady na duszy (Paweł Waszkiewicz)
383
1. Archiwum X
383
2. Śledztwo w sprawie zabójstwa Katarzyny Zowady i proces Roberta J.
384
3. Jasnowidz, ślady na duszy ludzkiej, impresjonistyczna teoria kryminalistyczna
387
4. Widzenie tunelowe
390
5. Podsumowanie
392
Rozdział 33 Bez przedawnienia (Tomasz Boduch, Katarzyna Płończyk)
393
1. Wstęp
393
2. Stan faktyczny i losy postępowań karnych
394
3. Przedawnione czy nieprzedawnione?
398
4. Podsumowanie
403
Bibliografia
405
